'Echte' Waterjuffers - Coenagrion
De laatste 4 soorten zijn zeer zeldzaam en niet in het noorden van ons land.
Juffers met een blauw met zwart of geheel zwart achterlijf. Schouderstreep smaller dan de daaronderliggende zwarte streep. Net als veel andere waterjuffers (maar anders dan bij de Watersnuffel) 2 zwarte streepjes op de zijkant van het borststuk.
| Voor- en achtervleugels gelijk gevormd | Nee, probeer 'Echte Libellen' |
|---|---|
| Vleugels kleurloos | Nee, probeer Beekjuffers |
| Vleugels met 4-hoekige cellen onder het pterostigma. Pterostigma hooguit 1,5 x zo lang als breed | Nee, probeer Pantserjuffers |
| Borst met hooguit 1 schouderstreep. Poten niet verbreed. | Nee, probeer Blauwe Breedscheenjuffer |
| Achterhoofdsvlekken aanwezig en niet lijnvormig | Nee, probeer Roodoogjuffers, Vuur- en/of Koraaljuffer |
| Zijkant van de borst met 2 zwarte strepen | Nee, probeer Watersnuffel |
| Pterostigma langwerpig en niet 2-kleurig. Achterhoofdsvlekken druppelvormig. | Nee, probeer Grasjuffers |
De tekening van S2 is voor Coenagrion vaak soort-specifiek en wel m.n. bij de mannetjes. Zo heeft het mannetje van de Variabele meestal een Y-vormige figuur, die de segmentgrens raakt, dat van de Azuur een U-tje die de segmentgrens niet raakt, en dat van de Maanwaterjuffer een omgekeerd maantje met 2 zijstrepen ernaast. Bij vrouwtjes zijn dezen minder goed te omschrijven.
| Azuurwaterjuffer: Achterrand van het halsschildje zwak gegolfd. Achterlijf meestal nagenoeg volledig donker, anders met zijspitsen aan de zijkanten (zoals bij de mannetjes) |
|---|
 |
| Variabele Waterjuffer: Achterrand van het halsschildje opstaand en puntig. Halsschildje meest met 2 witte stippen. Vorm met zijspitsen veel algemener dan bij Azuurwaterjuffer. De donkere vorm heeft meestal een soort lantaarntje, bv op S8 - en dan te verwarren met het Lantaarntje. |
 |
| Maanwaterjuffer: Achterrand van het halsschildje in het midden ingekeept. S8 is blauw met donkere belvormige figuur. Onderkant van de ogen groen. |
 |
| De andere 3 soorten (Speerwaterjuffer, Gaffelwaterjuffer en Donkere Waterjuffer) zijn zeldzaam tot zeer zeldzaam. |
| Speerwaterjuffer (zzz in Twente, Achterhoek en N.Brabant) Achterrand van het halsschildje lijkt op dat van de Azuurwaterjuffer, maar is toegespitst, niet golvend. Achterlijf groen, met zwarte bovenkant die smaller is dan bij Azuurwaterjuffer. |
| Gaffelwaterjuffer (zzz in Zeeuwse Duinen): Halsschildje min of meer als bij Variabele Waterjuffer, maar zonder witte vlekken. Pterostigma's 1,5x zo lang als breed. Achterlijfstekening in het midden met spitsjes, maar maakt wel compleet donkere indruk. |
| Donkere Waterjuffer (zzz in NW-Overijssel): S3 en S8 met lichte voorkant, die in S8 (meestal) een kuiltje vormt. Zijkant van het borststuk is afwijkend van alle andere nederlandse juffers. |
Zijkant van S3 - S6 aan de onderzijde met naar voren gestoken doorns |
|
|---|---|
| S3, S4 & S5 voor 20% donker, S2 met U-vormige figuur. Schouderstreep recht en niet onderbroken. | Ja, Azuurwaterjuffer |
| S3, S4 en S5 i.h.a. donkerder, S2 met Y-vormige figuur die de achterrand raakt. Uitroeptekenachtige schouderstreep. | Ja, Variabele Waterjuffer |
Anders (4 zeldzame tot zeer zeldzame soorten): |
|
| S4 - S7 en S10 volledig zwart. Lange achterlijfsaanhangselen. | Ja, Donkere Waterjuffer (zzz in NW-Overijssel) |
| S2 met maanvormig figuurtje, meestal met 2 zijstrepen. S3-S7 grotendeels donker. | Ja, Maanwaterjuffer (zeldzaam op de zandgronden) |
| S2 met speervormig figuurtje, S3-S5 50% donker, 50 % blauw. | Ja, Speerwaterjuffer (z - zzz op zandgronden) |
| Anders. | Ja, Gaffelwaterjuffer (zzz in Zeeuwse Duinen) |
 |
 |
| Azuurwaterjuffer man met 20% zwart op S3-S5 met doorns aan de zijkant, vrouwtjes i.h.a. zeer donker. | |
Jonge dieren met wit borststuk.
Mannetjes met veel blauw: S3, S4 en S5 zijn hooguit 25% zwart (en in gelijke hoeveelheden). Zwart loopt (net als bij de Variabele) aan de zijkanten door tot aan de segmentgrens. Tekening op S2 meest U-vormig, zonder de segmentgrens te raken.
Vrouwtjes meest zwart, een enkele keer met blauw. Achtergrens van het rugschildje flauw golvend. Borststuk meest groen.
 |
 |
Variabele Waterjuffer mannetjes iha donkerder dan Azuur, meestal met Y-vormige figuur op S2 en uitroepteken als schouderstreep. Vrouwtjes donker of als boven (deze vorm komt zeldzaam ook bij Azuur voor!) |
|
Zeer variabele soort. Jonge dieren met wit borststuk.
Mannetjes als Azuur getekend maar meestal met meer zwart (soms veel meer), en S3, S4 en S5 i.h.a. met een oplopende hoeveelheid zwart. Tekening op S2 meest Y-vormig, de segmentgrens rakend. Schouderstreep i.h.a. incompleet in de vorm van een uitroepteken.
Vrouwtjes zwart of als donkere mannetjes. Zijkant vaak meerkleurig. Borststuk geel, oranje of groengeel, vaak met oranje schouderstreep. Achtergrens van het rugschildje gelobd, met 2 witte vlekken aan de zijkanten.
 |
 |
| Maanwaterjuffer Onderkant van de ogen i.h.a. groen, maantje op S2 en rugtekening kenmerkend voor het mannetje, klokvormig figuurtje op S8 kenmerkend voor het vrouwtje. | |
Jonge dieren met wit borststuk. Onderzijde (ook van de ogen) bij uitgekleurde dieren meestal groen.
Mannetjes met omgekeerd maantje achter op S2, meestal met 2 strepen er naast die er een enkele keer mee verbonden zijn. M.u.v. S8 en S9 die geheel blauw zijn, veel zwart op het achterlijf.
Vrouwtje nagenoeg geheel zwart, met klokvormig figuurtje op S8. Achtergrens van het rugschildje dubbel gelobt. Hoogveensoort.
 |
|
| Speerwaterjuffer Onderkant van de ogen i.h.a. groen, speertje op S2 en rugtekening kenmerkend voor het mannetje, vrouwtje heeft achterlijf met zwarte bovenkant en groen borststuk en lijkt veel op sommige Azuurvrouwtjes. | |
Het achterlijf van de mannetjes is donkerder dan dat van de Azuurjuffer en lichter dan dat van de Maanwaterjuffer, met welke soorten de Speerwaterjuffer vaak voorkomt. S3 heeft echter een speervormige tekening.
De vrouwtjes hebben een geheel zwarte bovenkant van het achterlijf en zijn zeer lastig van groene vrouwtjes van de Azuurwaterjuffer te onderscheiden. Net zoals bij alle Coenagrion-vrouwtjes is het halsschildje uiteindelijk doorslaggevend.
 |
 |
| Donkere Waterjuffer S4 - S7 en S10 donker, voorkant van S3 licht. | |
S4 - S7 en S10 geheel zwart. Mannetjes met zeer grote achterlijfsaanhangselen en 2 stippen ipv lichte schouderstreep. Bij vrouwtjes is 2/3e van S8, en het voorste deel van S3 licht, naast een figuurtje op S2. Zowel vrouwtjes als mannetjes hebben onder de schouderstrepen een uitstulping op de donkere band. (Zeer zeldzaam, alleen 1 locatie in NW-Overijssel)
 |
 |
| Gaffelwaterjuffer Pterostigma's lang en bleek. | |
... (Zeer zeldzaam, alleen in de duinen van Zeeuws-Vlaanderen)